Sau 2 ngày tăng cuối tuần qua, giá gạo đã giảm song chưa trở lại mức trước đợt sốt. Hàng loạt sản phẩm đang hình thành mặt bằng giá mới do "ăn" theo gạo. Nhiều lo ngại lạm phát tháng 5 tăng cao.

Tại Sài Gòn, ngày 2/5 giá gạo ở các chợ đầu mối đã giảm trung bình 6.000-9.000 đồng mỗi kg so với hôm chủ nhật 27/4. Tuy nhiên, giá nhiều sản phẩm liên quan đến gạo đã tăng vọt và không có dấu hiệu trở lại mức trước khi điều chỉnh.

Khảo sát của chúng tôi, giá bún loại thường đã tăng từ 6.000 đồng mỗi kg lên 8.000-9.000 đồng. Bún loại nhất thêm 4.000 đồng, ở mức 12.000 đồng mỗi kg. Bánh hỏi thông thường có giá 8.000 đồng một kg nay đã là 13.000 đồng. Bánh cuốn dai và trong từ 15.000 đồng mỗi kg đã tăng ngoạn mục lên thành 21.000 đồng. Cơm cháy chiên giòn, bánh làm từ gạo tăng trung bình 2.000-3.000 đồng một bịch.

Dịch vụ cơm phở cũng điều chỉnh giá tương ứng. Cơm bình dân tăng nhẹ 2.000 đồng mỗi phần, còn cơm văn phòng leo thang chóng mặt hơn, tăng cao nhất 5.000 đồng mỗi phần. Thậm chí cơm thêm cũng nhích từ 500-1.000 đồng lên 1.000-1.500 đồng mỗi đĩa.

Tăng đồng loạt và cao nhất là các món ăn nhanh như: hủ tiếu, bánh canh, phở, bún bò, bún mắm, bún mọc, mức tăng thêm dao động từ 3.000-5.000 đồng một bát tùy cửa hàng. Các quán ăn đêm tăng giá 30-40% so với cách một tuần trước. Nhiều loại nông phẩm khác như rau củ, ngũ cốc cũng ăn theo giá gạo tăng 10-20%.

Một quán cơm văn phòng thông báo tăng giá cơm và thức ăn ngay sau ngày "sốt" gạo. (Ảnh: Nhiêu Huy)

Tại Hà Nội, các hàng gạo đã giảm 15% so với cuối tháng 4. Giá gạo tại siêu thị và chợ vênh nhau trung bình 2.000 đồng mỗi kg tùy loại. Gạo đã giảm giá, nhưng đồ ăn chế biến từ gạo như: bún, phở, hủ tiếu, bánh canh, cơm phần đều tăng 2.000-6.000 đồng mỗi phần so với trước đây.

Nhận định về mặt bằng giá mới đang từng bước hình thành, các chuyên gia kinh tế thừa nhận, những biến động tiêu cực sau đợt gạo bị làm giá đang dần lộ diện.  

Phó Viện Kinh tế TP HCM Đinh Sơn Hùng khẳng định, biến động giá gạo vừa qua đã tác động mạnh đến toàn dân. Giá hàng cơm và các sản phẩm liên quan đến gạo đã nhanh chóng vọt lên nhưng không có cách gì kéo xuống được nữa.

Theo ông Hùng, trong thời gian ngắn khung giá này khó lùi trở về mức cũ. Vì vậy, cách tốt nhất là mọi người cố thích nghi dần, hoặc tự mang cơm theo nhằm giảm chi phí.

Tuy giá gạo đã dịu xuống, song chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh thừa nhận bất ổn xã hội đang tăng lên. Bằng chứng là cuộc sống của sinh viên, công nhân và những người nghèo đong gạo hằng ngày đang bị đảo lộn do chi phí ăn uống bị đội lên rất nhiều so với trước đây.

Ông Doanh phân tích, giá gạo nay đã ổn định ở mức 13.000-15.000 đồng một kg, giảm mạnh so với gần 1 tuần trước đây 22.000 đồng. Nhưng thực chất gạo đã tăng từ 2.500 đến 5.000 đồng một kg so với trước khi có cơn sốt ảo này.

Nhiều chuyên gia kinh tế còn dự báo với nhiều lo ngại, vụ tăng giá gạo vừa qua sẽ góp phần làm tăng chỉ số giá tiêu dùng tháng 5. Bởi lẽ, lương thực chiếm 40% trong rổ hàng hóa tiêu dùng (CPI). Mức độ này còn tùy vào tình trạng hạ nhiệt và bình ổn của giá gạo trong thời gian tới.

Luật sư, chuyên gia kinh tế Nguyễn Ngọc Bích nhận định, chỉ số lạm phát sẽ do nhu cầu tiêu dùng của người dân quyết định. Sức tiêu thụ của người dân tăng, đặc biệt là gạo vào cuối tháng tư vừa qua tất yếu sẽ đẩy chỉ số lạm phát tăng cao.

Quan điểm của ông Bích, từ sau sự cố tăng giá gạo này, các cơ quan quản lý nên có bộ phận thường xuyên thu thập, phân tích thông tin, đề ra hướng xử lý ngay lập tức những biến động thị trường khi có biểu hiện bất ngờ xảy ra.

Những bà nội trợ cũng bị áp lực phải cân nhắc giá các mặt hàng nông sản cho bữa cơm gia đình. (Ảnh: Đức Quang)

Giáo sư Đại học Cần Thơ Võ Tòng Xuân đề xuất giảm bớt khâu trung gian trong phân phối gạo.

Theo ông Xuân, các công ty lương thực của tỉnh có đất, có ruộng nên tổ chức nông dân thành lập các tập đoàn sản xuất. Mục đích tạo ra lúa nguyên liệu đồng nhất về chủng loại, chất lượng, có giá thành hạ.

Quan điểm của ông Xuân, Tổng công ty lương thực phải có nguồn hàng ổn định, nắm được sản lượng thực tế và chất lượng lúa. Thông qua tổng công ty này, Nhà nước sẽ nắm được tình hình chung. Làm được điều này, Chính phủ không sợ việc làm giá, đầu cơ của một số thương lái, tư nhân kinh doanh gạo.

Hiện các cơ quan chức năng chưa công bố đối tượng phao tin đồn gây cơn "sốt" ảo, kích giá gạo vừa qua. Thông tin giới chứng khoán chuyển sang đầu cơ gạo vẫn đang là nghi vấn chưa được làm rõ.

Theo V. Lê - B. Hường - T. Phương